Ο Μεγάλος Κράταιγος της Ζωμίνθου 

Ο Πρωτομάστορας

Εκείνα τα χρόνια που οι πρόγονοί μας θεμέλιωναν και έχτιζαν το χωριό μας, υπήρχε κάποιος που το όνομά του έχει χαθεί στα βάθη του χρόνου.

Όλοι τον φώναζαν Πρωτομάστορα γιατί ήταν αυτός που είχε κάθε φωτεινή ιδέα για το πώς θα ξεκινήσει και θα στηθεί η ζωή στον τόπο αυτό. Εκείνος είναι που σχεδίασε το Μεγάλο σπίτι που ζούμε τώρα με το σχολείο και το λιοτρίβι μας. Εκείνος και τους κήπους μας τους προστατευμένους από το χιόνι που μπορούν να μας δίνουν τροφή και τον χειμώνα. Αν μπορούμε και ζούμε με τόση αφθονία σε έναν τόπο τόσο ψηλά στο βουνό είναι χάρη στις εφευρέσεις του. 

Μα δεν είχε μόνο ιδέες! Ήταν και ο πρώτος που έπιανε δουλειά κάθε πρωί, ο τελευταίος που θα έστελνε τους άλλους στα σπίτια τους. Όλοι τον αγαπούσαν, τον σέβονταν και τον θαύμαζαν. Θα φαντάζεσαι βέβαια ότι και στα γλέντια ήταν πάντα πρώτος. Σε κάθε πανηγύρι ήταν η ψυχή της οργάνωσης και της παρέας. Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί γιορτή στο χωριό χωρίς εκείνον. Όμως, όπως σε όλους μας, τα μεγάλα μας χαρίσματα, έχουν και το ταίρι τους· τις μεγάλες μας πληγές. 

Ήταν ένας παθιασμένος άνθρωπος. Ήθελε να βλέπει την ομορφιά παντού. Όταν αγαπούσε, αγαπούσε τόσο πολύ που εκείνη που της χάριζε την καρδιά του, ένιωθε θεά. Γιατί εκείνος την έβλεπε έτσι. Και όπως αγαπούσε πολύ, τόσο πολύ απογοητευόταν όταν έβλεπε και την άλλη πλευρά. Και τότε πληγωνόταν πολύ κι εκείνος, κι εκείνη που την είχε αγαπήσει.

Κάποιοι θα έλεγαν ότι αυτό δεν είναι αγάπη, αν δεν αντέχεις τις δύσκολες στιγμές, τις δύσκολες μέρες και μήνες και χρόνια. Εγώ πάλι πιστεύω ότι είναι. Είναι αγάπη για ό,τι όμορφο αντικατοπτρίζεται στην ανθρώπινη ψυχή από το Αιώνιο Κάλος. Κι αν αυτό δεν κρατάει είναι γιατί όλοι μας είμαστε ατελείς. Κι αν εκείνες που αγάπησε πόνεσαν μία φορά, εκείνος, που αγαπούσε το απόλυτο κάλος, την απόλυτη τελειότητα, πληγώθηκε ξανά και ξανά και ξανά. Έτσι είναι η καρδιά του καλλιτέχνη. Αν δεν ήταν έτσι, δεν θα μπορούσε να ζήσει όπως έζησε, ούτε να φτιάξει όλα αυτά τα όμορφα πράγματα γύρω μας. 

Η Νύμφη της Σπηλιάς

Ώσπου ήρθε η μέρα που συνάντησε την Νύμφη της σπηλιάς. Εκείνη που για χάρη των προγόνων μας άνοιξε το πέρασμα στην Ιδαία για πρώτη φορά. Εκείνη που άνοιγε ξανά και ξανά το πέρασμα για εκείνον, όταν τον έβλεπε να έρχεται για να περάσει κάθε φορά στην Μητρόπολη να πάρει ό,τι του ήταν απαραίτητο για να έχει ό,τι χρειαζόταν το χωριό. Αλλά για πολλά χρόνια δεν του είχε φανερωθεί. Ο Πρωτομάστορας είχε την εντύπωση ότι αρκούσε να πηγαίνει στην σπηλιά να ακουμπάει το χέρι του στο τοίχωμά της και να περνάει. Εκείνος και το μουλάρι του και κάποιες φορές άλλοι από το χωριό που τον συνόδευαν. 

Πέρασαν τα χρόνια όμως και η Νύμφη που ήξερε να διαβάζει καρδιές, τον διάλεξε για να του διδάξει τα Περάσματα και την ύπαρξη των άλλων Πυλών. Πιθανόν κάποιες εφευρέσεις του έχουν να κάνουν με ταξίδια του σε άλλους τόπους ή και στο μέλλον. Γιατί δεν του έμαθε μόνο τα λόγια και τις κινήσεις και για το λάδι το Πολύτιμο, του έμαθε και τα Περάσματα στον χρόνο, και πού θα βρει τί απ’ όσα της έλεγε ότι χρειάζεται. Νομίζω ότι η Νύμφη διάλεξε σωστά. Εσύ τι λες; 

Κι ύστερα ήρθαν οι άλλες συζητήσεις, που δεν είχαν να κάνουν με το πώς θα φτιάξει ένα χωριό τόσο κοντά στην πιο ψηλή κορυφή της Κρήτης. Της άνοιξε την καρδιά του για τις δυσκολίες του στην αγάπη. Πόσο πολύ θα ήθελε να μπορέσει να αγαπήσει πολύ και για πάντα! Σάμπως δεν είναι αυτό το όνειρο κάθε Θεού, ημίθεου και ανθρώπου; Και πώς έγινε και τυραννιόμαστε όλοι με την επιθυμία μας αυτή να αγαπήσουμε και να αγαπηθούμε για πάντα; 

Η Γέννηση του Μεγάλου Κράταιγου

Και εκεί, μέσα στην σπηλιά όπου του είχε διδάξει τα Περάσματα, η Νύμφη τού δίδαξε μια άλλη μεγάλη αλήθεια: Η αγάπη για έναν άλλον, δεν είναι παρά μόνο μια απεικόνιση. Ένας τρόπος να πάρουμε μια ιδέα για την αγάπη για τα πάντα, όλα όσα μας περιβάλλουν. Και τότε εκείνος συνειδητοποίησε την επόμενη αποστολή του: Δεν θα γινόταν Φύλακας κάποιας Πύλης όπως όλοι όσοι παίρνουμε το χάρισμα των περασμάτων στο Χρόνο. Θα γινόταν ο ίδιος Πύλη και μάλιστα στο χωριό που τόσο είχε αγαπήσει, αφού το είχε ο ίδιος δει να γεννιέται και να μεγαλώνει και είχε ο ίδιος συμβάλλει σε αυτό όσο κανένας άλλος. Θα γινόταν το μέσο για να αποκτήσει το χωριό του άμεση πρόσβαση σε κάθε Πύλη και Ιερό τόπο όλης της Ιδαίας. Και διάλεξε για αυτό, έναν ταπεινό θάμνο. Τον Κράταιγο τον Μονόγυνο. Που όμως με τα χρόνια έγινε το δέντρο που όλοι όσοι περνούν από δω θαυμάζουν για το ύψος και την ηλικία του. 

-Θες να πεις ότι από τότε δεν συναντήθηκαν ποτέ ξανά;  

-Το αντίθετο μάλιστα! έτσι είναι πάντα μαζί. Αφού οι νεράιδες των σπηλαίων και οι δρυάδες των δέντρων — μα και όσοι ήταν άνθρωποι κάποτε και αποφάσισαν να ζήσουν με αυτόν τον τρόπο, όπως ο Πρωτομάστορας— δεν μένουν μόνο στην Πύλη τους. Αφού μπορούμε εμείς να πηγαίνουμε από Πύλη σε Πύλη πόσο μάλλον αυτοί οι ίδιοι. Απλά επειδή όταν λείπουν δεν λειτουργεί το σύστημα επικοινωνίας, φροντίζουν να μην λείπουν για πολλή ώρα και φυσικά όχι σε ώρες αιχμής. Μάλιστα τις νύχτες με πανσέληνο, είναι δεδομένο ότι οι Πύλες είναι κλειστές μετά τη δύση του ηλίου και τότε όλες οι Δρυάδες και οι Νύμφες και οι Φύλακες που έγιναν Πύλες μπορούν να πάνε όπου θέλουν και να συναντήσουν όποιον θέλουν. Και κάνουν τέτοια γλέντια, που ακούγονται από μακριά οι μουσικές κι οι χοροί τους. Το φαινόμενο αυτό, της συγκέντρωσης τόσων πολλών δρυάδων και νυμφών είναι τόσο έντονο που γίνεται αντιληπτό και στους ανθρώπους, αφού στα σημεία που συναντιούνται τα όρια μεταξύ Ιδαίας και της Μητρόπολης γίνονται αραχνοΰφαντα. Γι’ αυτό υπάρχουν τόσοι μύθοι που μιλάνε για τους χορούς των δρυάδων.