Ασκληπιεία

Τί ήταν αυτό που έκανε τους αρχαίους μας προγόνους να χτίζουν τα Ασκληπιεία σε μέρη σαν αυτό;
Εμένα μου έρχεται μια λέξη:
Το δέος. Η αίσθηση που σου προκαλεί το ερώτημα:

Πώς είναι δυνατόν να υπάρχει ένα μέρος με τόση ομορφιά, με τόση σοφία πλασμένο, αν δεν κατοικεί ήδη σε αυτό ένας Θεός;

Όπως λοιπόν μας είπε ο δάσκαλος μας την προηγούμενη Κυριακή, ο ναός του Ασκληπιού, χτίστηκε 2300 χρόνια πριν, στο μέρος αυτό όπου χιλιάδες θεραπευτικά βότανα ανθίζουν και το ιαματικό νερό της πηγής είναι άμεσα διαθέσιμο για καθαρμούς και πόση. Ένα γύρω και μέσα στην ρεματιά, είναι φυτεμένες χαρουπιές και απιδιές που εκτός από τροφή για τους χοίρους που εκτρέφονταν εδώ, προσφέρουν και πυροπροστασία: Το ξύλο της χαρουπιάς έχει τόσο πυκνή σύσταση που δεν μπορεί να αρπάξει φωτιά.

Τα γεωλογικά χαρακτηριστικά επίσης είναι ιδανικά καθώς βρίσκεται προστατευμένος στην αγκαλιά του βουνού όπου ακουμπάει, ενώ σε μικρή απόσταση από αυτόν, βρίσκεται το φυσικό λιμανάκι της Λισσού που τον καθιστά εύκολα προσβάσιμο.

Τα βουνά και τα δέντρα σε συνδυασμό με το Μεσογειακό κλίμα προσφέρουν σταθερότητα όσον αφορά την θερμοκρασία και την υγρασία, πράγμα εξίσου σημαντικό στην θεραπεία. Οι περισσότερες θεραπείες θέλουν ζέστη.

Τώρα αν σας έμεινε απορία γιατί χοίροι; Η απάντηση είναι απλή. Στο Ασκληπιείο της Λισσού είχε μια εξειδίκευση στις θεραπείες τραυμάτων, όπου τοποθετούνταν λίπος χοιρινού κρέατος. Βέβαια όταν λέμε εξειδίκευση μην πάει το μυαλό σας σε δερματολόγους ή πλαστικούς χειρουργούς. Τα πράγματα ήταν τότε πιο επικεντρωμένα στον ασθενή. Η διάγνωση και η θεραπεία πολύ πιο ολιστική.

Και επειδή δεν είναι σαφής σε όλους η έννοια ολιστική, μια μικρή διευκρίνηση. Τουλάχιστον όπως το έχω συλλάβει εγώ και αν κάνω λάθος διορθώστε με. Τα τελευταία χρόνια δίνουμε πολύ βάση στην θεραπεία του συμπτώματος. Η ανακούφισή του έχει γίνει το επίκεντρο της αντιμετώπισής. Όμως το σύμπτωμα είναι η προειδοποίηση του σώματος ότι κάτι τρέχει. Και εμείς τι κάνουμε; του λέμε να σωπάσει και ότι δεν είναι τίποτα. Υπάρχει το κατάλληλο χάπι ή επέμβαση να περάσει. Όμως ο άνθρωπος δεν είναι μόνο υλικό σώμα να επισκευάζουμε ό,τι χαλάει. Είναι πνεύμα, είναι ψυχή, είναι κοινωνικό όν που επηρεάζεται από το οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον. Είναι επίσης μέρος ενός οικοσυστήματος που τα τελευταία διακόσια χρόνια πάσχει ολοένα και περισσότερο από την “ανάπτυξη”. Και εμείς εξακολουθούμε να εστιάζουμε στο σύμπτωμα…

Ποιος ήταν λοιπόν ο ρόλος των αρχαίων θεραπευτηρίων που στην Ελλάδα ονομάζονταν Ασκληπιεία; Παρείχαν ένα περιβάλλον όπου αντιμετωπίζονταν όλες οι πραγματικές ανάγκες του ανθρώπου ως ολότητα.

Το πρώτο, κύριο και κεντρικό Ασκληπιείο ήταν αυτό της Επιδαύρου. Το γνωστό σε όλους μας Θέατρο, δεν ήταν παρά ένα από τα κτήρια που υποστήριζαν την λειτουργία του· ένα από αυτά που έκαναν την θεραπεία ολιστική. Γιατί όλα τα Ασκληπιεία είχαν θέατρο; Γιατί η πνευματική τροφή είναι απαραίτητη, αλλά όχι μόνο αυτό. Στον ορισμό της τραγωδίας που μαθαίναμε όλοι όταν πήγαινα εγώ σχολείο, ο Αριστοτέλης, καταλήγει : “δι’ ἐλέου καὶ φόβου περαίνουσα τὴν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν.” Το να κλαίμε βλέποντας ένα δρώμενο, μέσα από την ταύτιση με τον ήρωα, είναι κάθαρση. Και η κάθαρση είναι θεραπεία. Για αυτό τον λόγο ο ηθοποιός σημαίνει φως: Είναι ένα μέσο απ’ όπου η θεραπευτική ενέργεια έρχεται σε μας, όπως οι θεραπευτικές ακτίνες του ήλιου ζεσταίνουν, αναζωογονούν, δίνουν κίνηση στην στάσιμη ενέργεια, εξατμίζουν την υγρασία και τόσα άλλα.

Αυτοί λοιπόν οι αρχαίοι τόποι όπου η ενέργεια του ήλιου ρέει θεραπευτικά και οι άνθρωποι που ζούσαν τα χρόνια εκείνα, ένιωθαν την διαφορά στο σώμα, στην ψυχή και στη διάθεση, ήταν τόποι που λατρευόταν ο θεός του Ήλιου, ο Απόλλωνας. Τέτοιοι τόποι που όλοι μπορούμε να αντιληφθούμε μια αίσθηση υπερφυσικού (το δέος που είπα στην αρχή) υπάρχουν σε όλον τον κόσμο. Ονομάζονται ενεργειακοί τόποι και εκεί, άλλοτε άλλες μορφές ενέργειας βρίσκονται σε μεγάλη συγκέντρωση. Όλοι οι λαοί από την αρχαιότητα έως σήμερα έχουν χτίσει ναούς στα μέρη αυτά. ένα πολύ γνωστό τέτοιο μνημείο είναι το Stonehenge¹ Μάλιστα υπάρχει σαφής διαδοχή ιερών καθώς αλλάζουν η πίστη και οι δοξασίες ανά τους αιώνες.

Όμως σήμερα ήθελα να πω για τους ενεργειακούς τόπους του φωτός μόνο. Μια από τις βασικές ιδιότητες του θεού Απόλλωνα, εκτός από την μαντική, ήταν η θεραπεία. Στην συνέχεια καθώς περνούσαν τα χρόνια και οι άνθρωποι συνέρρεαν σε κάποια από τα ιερά του για να βρουν την γιατρειά τους, άρχισε να λατρεύεται ταυτόχρονα και ο γιός του ο Ασκληπιός που ήταν μόνο γιατρός. Επιπλέον όμως ήταν και μαθητής του Κένταυρου Χείρωνα. Αυτό σημαίνει ότι πλέον οι άνθρωποι δεν πιστεύουν ότι η θεραπεία είναι κάτι που έρχεται θαυματουργικά με μόνο την παρουσία του θεού, αλλά είναι αποτέλεσμα επισταμένης γνώση των θεραπευτικών δυνάμεων της φύσης· την κατάλληλη για τον καθένα διατροφή, την άσκηση και φυσικά, τις ιδιότητες των βοτάνων!

Θα κλείσω το αφιέρωμα στα Ασκληπιεία με μια πρόσκληση- πρόκληση. Επικαλούμαι τα μάτια της φαντασίας σας. Ελάτε να κάνουμε μαζί ένα νοητικό ταξίδι στην αρχαία Λισσό!

Είναι καλοκαίρι. Ο χειμώνας που πέρασε ήταν δύσκολος μέσα στον πόνο και στον φόβο ότι αυτό θα κρατήσει για πάντα ή ακόμα χειρότερα… ίσως χάσω το πόδι, ίσως η μόλυνση μπει στο αίμα και… Δεν θέλω ούτε να το σκέφτομαι… Η πληγή στο πόδι έχει κακοφορμίσει. Ο θεραπευτής του χωριού είπε δεν μπορεί να κάνει τίποτα με τα μέσα που διαθέτει. Αυτό το μακρινό ταξίδι με πλοίο και η ευχή για ένα θαύμα είναι που με κρατάνε ακόμα και δεν έχω παρατήσει κάθε ελπίδα. Κατεβαίνω με κόπο από το πλοίο και περπατώ με δυσκολία στο ανηφορικό μονοπάτι που οδηγεί στο ναό. Στηρίζομαι στο μπράτσο του συνοδού μου, που βαστά την προσφορά στον θεό. Ένας αμφορέας με το καλύτερο κρασί που βγάζει ο τόπος μου. Από την πλαγιά του βουνού κατεβαίνει ένα ρεύμα δροσερό που δίνει μια ανάσα στο ταλαίπωρο κορμί μου. Η μόνιμη αίσθηση πυρετού ανακουφίζεται κάπως. Το άρωμα από τα βότανα του βουνού δημιουργεί ένα αίσθημα ευφορίας. Στην σκέψη μου εμφανίζεται η δροσερή πηγή που με περιμένει με το νερό που λένε για αυτό ότι είναι θαυματουργό!

Καθώς συνεχίζω να ανηφορίζω ακούω χειροκροτήματα και επευφημίες. Είναι για τους άλλους θεραπευόμενους που συμμετέχουν σε αγώνες, αφού πλέον οι πληγές τους έχουν κλείσει και μπορούν να ασκηθούν ξανά! Με φαντάζομαι και μένα να μπορώ να τρέξω μετά από έναν χρόνο που όλα μου φαίνονταν δύσκολα. Όταν πλέον φτάνω στην είσοδο του συγκροτήματος των κτηρίων του ναού και η ιέρεια με υποδέχεται, η ελπίδα πλέον έχει μετατραπεί σε βεβαιότητα.

Κάπως έτσι λειτουργεί από τα αρχαία χρόνια η ψυχολογική προετοιμασία του ασθενή για θεραπεία. Και η υποβολή, δεν είναι καθόλου ξεγέλασμα. Είναι μια σχεδόν απαραίτητη προϋπόθεση. Αν δεν πιστεύεις ότι θα θεραπευτείς, αυτό είναι εμπόδιο. Αν το πιστεύεις αυτό είναι εφαλτήριο. Σε μελέτες που έχουν γίνει για την δράση των φαρμάκων placebo έχει αποδειχθεί ότι, ακόμα και αν δεν πρόκειται για αποτελεσματικά φάρμακα, υπάρχει κάποιο βιολογικό υπόβαθρο πίσω από την μή αναμενόμενη θεραπεία. Δεν πρόκειται για θαύμα. Ο εγκέφαλός του ανθρώπου είναι ικανός να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για αυτοθεραπεία. Τόσο ο έλεγχος του πόνου με τις ενδορφίνες, όσο και η αντιμετώπιση των μολύνσεων από το ανοσοποιητικό και η αναδόμηση κατεστραμμένων ιστών, είναι λειτουργίες του σώματός μας. Και το σώμα μας λειτουργεί σωστά όταν η ψυχολογία μας είναι θετική.

Ελπίζω να μην σας κούρασα. Ίσως παρασύρθηκα. Η θεραπεία είναι για μένα μια έννοια μαγική. Είναι ό, τι είναι για άλλους η μουσική, η ποίηση, η τέχνη. Είναι αυτό που με συναρπάζει. Πόσο μάλλον όταν συνυπάρχει με όλα αυτά.

1. Ο Εκαταίος ο Αβδηρίτης και ο Διόδωρος ο Σικελιώτης αναφέρουν στα έργα τους έναν λαό με το όνομα Υπερβόρειοι, οι οποίοι κατοικούσαν σε ένα νησί πέρα από τη γη των
   Κελτών της Γαλατίας (σημερινή Γαλλία) και είχαν κατασκευάσει έναν μεγάλο κυκλικό ναό όπου λατρεύανε τον θεό Απόλλωνα. Κατά πολλούς μελετητές, αυτή η εκδοχή θεωρείται αληθινή, καθώς το Στόουνχεντζ χρησιμοποιούνταν ως παρατηρητήριο για τη θέση του ήλιου, πράγμα που μπορεί να μπέρδεψαν οι αρχαίοι Έλληνες εξερευνητές με τη λατρεία του Ήλιου, που για τους ίδιους ταυτιζόταν με τον θεό Απόλλωνα. (Από wikipedia) ↩︎