Από το μωβ στο κίτρινο

Ήρθε ως φυσική συνέπεια του προηγούμενου κειμένου η ανάγκη να μιλήσω για τα κίτρινα λουλούδια που συναντώ κάθε μέρα. Χρόνια τώρα, στις βόλτες μου στα γύρω μονοπάτια, μού κάνει εντύπωση ο τρόπος που φυτρώνουν αγκαλιασμένα η λαδανιά με τον ελίχρυσο σαν αιώνιο ζευγάρι που ανθίζει κάθε Άνοιξη. Είναι σαν να μας υπόσχονται με τον τρόπο τους ότι υπάρχει αιώνια νεότητα και αιώνια αγάπη. Αλλά αφήνοντας τις ιδιότητες των βοτάνων στους πιο ειδικούς, θα ήθελα να πω σήμερα για τον ελίχρυσο  και στον μύθο που λέγεται για αυτόν. 

Φεύγοντας ο Πάρις με την ωραία Ελένη από την Σπάρτη, έκαναν μια στάση στα Κύθηρα να κάνουν σπονδές στην Θεά Αφροδίτη που τους έφερε κοντά. Κατά το συνήθειο των όμορφων γυναικών, η Ελένη ήθελε να της πει ο καλός της πως είναι ομορφότερη κι από θεά και μάλιστα, από την ίδια την θεά της ομορφιάς! Ο Πάρις θα είχε ακούσει φαίνεται τί είχαν πάθει άλλες θνητές κάνοντας τέτοιες συγκρίσεις και σκαρφίστηκε μιαν άλλη δίχως ύβρη παρομοίωση. Διάλεξε μάλιστα τον ελίχρυσο που άνθιζε άφθονος στο νησί και της είπε: “Σαν το άνθος αυτό είναι χρυσά τα μαλλιά σου και λεπτό το σώμα σου. Απαλό σαν το δικό του χνούδι είναι το δέρμα σου και αμάραντη σαν αυτό η ομορφιά σου”. Κάπως έτσι έγινε και επικράτησε αυτό το δεύτερο όνομα· Αμάραντος για το υπέροχο άνθος.

Εν τέλει η ισορροπία και η πρόοδος στον κόσμο μας έχει να κάνει πολύ με τον τρόπο που οι άντρες ξέρουν να μιλούν στις αγαπημένες τους. Τί λέτε κι εσείς; Μια γυναίκα που νιώθει ότι αγαπιέται δεν είναι ικανή για θαύματα, όπως είναι ικανή για καταστροφή μια γυναίκα που αισθάνεται προδομένη όπως η Μήδεια; Όμως με πήγε η σκέψη πολύ μακριά. Πίσω στα κίτρινα λουλούδια. 

Ο ασπάλαθος είναι το κατεξοχήν κίτρινο άνθος της Κρητικής υπαίθρου. Το βλέπουμε σχεδόν οπουδήποτε ακόμα και σήμερα που η επικράτεια των κατσικιών ολοένα και αυξάνεται. Ο αγκαθωτός αυτός θάμνος που και οι μέλισσες ακόμα δύσκολα πλησιάζουν, δεν έχει πολλούς φυσικούς εχθρούς και έχει πάρει το πάνω χέρι. Παρ’ ό,τι έχει μια κάποια χρήση στην αρωματοποιία και την βοτανική, εμένα πάντα η μορφή του μου θυμίζει το έντονο συναίσθημα που αποπνέει το παρακάτω ποίημα του Σεφέρη: 

“Επί Ασπαλάθων” 

“-Ήταν ωραίο το Σούνιο τη μέρα εκείνη του Ευαγγελισμού πάλι με την άνοιξη. 
Λιγοστά πράσινα φύλλα γύρω στις σκουριασμένες πέτρες το κόκκινο χώμα και οι 
ασπάλαθοι, 
δείχνοντας έτοιμα τα μεγάλα τους βελόνια και τους κίτρινους ανθούς. 
Απόμακρα οι αρχαίες κολόνες , χορδές άρπας αντηχούν ακόμη .. 
Γαλήνη 
– Τι μπορεί να μου θύμισε τον Αρδίαιο εκείνον; 
Μια λέξη στου Πλάτωνα θαρρώ, χαμένη στου μυαλού μου τα αυλάκια, 
το όνομα του κίτρινου θάμνου δεν άλλαξε από εκείνους τους καιρούς. 
Το βράδυ βρήκα την περικοπή : 
«τον έδεσαν χειροπόδαρα» μας λέει «τον έριξαν χάμω και τον έγδαραν τον έσυραν 
παράμερα τον κατεξέσκισαν απάνω στους αγκαθερούς ασπαλάθους και πήγαν και τον 
πέταξαν στα Τάρταρα κουρέλι» . 
Έτσι στον κάτω κόσμο πλέρωνε τα κρίματά του ο Παμφύλιος Αρδιαίος ο πανάθλιος Τύραννος .” 

Η ανάγκη να υπάρξει τιμωρία είναι ένα από τα πιο έντονα συναισθήματα του ανθρώπου. Θέλει πολύ μεγάλη ψυχική δύναμη, μεγάλη πνευματική καλλιέργεια για να περιορίσουμε έστω αυτό το συναίσθημα. Πόσο μάλλον όταν αυτός ο τύραννος, ο οποιοσδήποτε συμβολικά μπορεί να πάρει στο ασυνείδητό μας την μορφή του τυράννου, έχει κάνει ώστε να χάσουμε έναν δικό μας άνθρωπο. Δεν ξέρω για σας, όταν βλέπω αυτό το έντονα κίτρινο, λαμπερό, απλησίαστο θάμνο, δεν μπορώ παρά να αναμοχλεύω αυτές τις σκέψεις: Είναι η εκδίκηση ένα ιερό καθήκον, ή είναι κάτι που πρέπει να αφήσουμε σε Κάποιον ανώτερο από μας;  

Πριν σας αφήσω, αισθάνομαι ότι το κείμενο αυτό που μιλάει για το πώς με κάνουν να αισθάνομαι τα κίτρινα άνθη, θα ήταν ελλιπές αν δεν έγραφα για τίς σπάρτες. Όταν ζούσαμε στην Ικαρία, κάθε άνοιξη το χρώμα και το άρωμά τους μας κατέκλυζε με κύματα ευφορίας!  Πραγματικά δεν τις χόρταινε το μάτι και όταν περνούσαμε από την κατάσπαρτη πλαγιά η ζωή έμοιαζε πιο ωραία. Τα δύσκολα χρόνια της Αθήνας τη συνάντησα πάλι στην Πεντέλη. Και ήταν το φυτό αυτό ο φωτεινός σηματοδότης που μου έδειξε τον δρόμο για την επιστροφή στην επαρχία. Αυτό μου έκλεισε κρυφά το μάτι και μου είπε “Πρέπει να ζεις όπου ανθίζω”. Εδώ στην Κρήτη βρίσκει κανείς στην εθνική οδό αυτήν την εποχή, ανάμεσα στις πικροδάφνες και το όνομά τους είναι στο ουδέτερο: Τα σπάρτα.

Με αυτές τις σκέψεις και με τρία κίτρινα λουλούδια, που γεννούν τόσο διαφορετικά συναισθήματα, σας αφήνω σήμερα. Θα μου άρεσε πολύ να συζητήσουμε για αυτά!